Trong những năm gần đây, điện toán đám mây (cloud computing) nổi lên như một mô hình điện toán mới giúp các tổ chức và cá nhân tiếp cận đến các tài nguyên công nghệ thông tin (phần cứng, phần mềm), tiện ích và dịch vụ một cách dễ dàng và nhanh chóng để góp phần giải quyết một cách hiệu quả nhiều vấn đề của các lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội. Với bản chất cốt lõi là biến tất cả tài nguyên công nghệ thông tin, từ phần cứng, phần mềm, đến các thiết bị mạng, … mà trước đây muốn sử dụng chúng thì người sử dụng cần phải có một nguồn vốn lớn để đầu tư mua sắm mang về khai thác, trở thành các dịch vụ mà chúng có thể được thuê từ xa qua mạng Internet, với chi phí được trả theo mức độ sử dụng, thấp hơn nhiều so với chi phí đầu tư mua sắm chúng. Các sản phẩm và dịch vụ công nghệ thông tin ngày này được sản xuất và tạo ra theo xu thế là phải triển khai được lên các đám mây (cloud). Điện toán đám mây còn được biết đến như một trong những công nghệ lõi để làm nên cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Với tầm quan trọng như thế, việc trang bị các kiến thức và kỹ năng cơ bản liên quan đến công nghệ điện toán đám mây cho sinh viên và những người làm việc trong lĩnh vực máy tính và công nghệ thông tin là hết sức cần thiết. Quyển sách giáo trình “Điện toán đám mây” mà bạn đọc đang có trên tay này mong muốn đóng góp vào danh mục các tài liệu hữu ích giúp bạn đọc trang bị thêm những kiến thức và kỹ năng liên quan đến công nghệ điện toán đám mây nhờ đó bạn đọc có thể để tận dụng và khai thác công nghệ này vào những lĩnh vực chuyên môn cụ thể của mình.

Quyển sách được biên soạn với mục tiêu trở thành một giáo trình sử dụng cho các chương trình đào tạo kỹ sư ở các trường đại học vì vậy nội dung được cô đọng để phù hợp với thời lượng của các học phần trong các chương trình đào tạo đại học. Những kiến thức tiên quyết mà người đọc cần có để hiểu rõ các nội dung trong giáo trình là những vấn đề cơ bản về hệ điều hành, mạng máy tính, mạng Internet và phát triển ứng dụng web. Nội dung giáo trình được cấu trúc thành 08 chương bao gồm những vấn đề cốt lõi nhất của công nghệ điện toán đám mây nhìn từ nhiều góc độ khác nhau: từ người sử dụng các dịch vụ của công nghệ điện toán đám mây đến những nhà quản trị vận hành phần cứng, hạ tầng của các đám mây, hay những nhà phát triển và triển khai các dịch vụ và ứng dụng lên đám mây.

Chương một giới thiệu tổng quan về những vấn đề chung của điện toán đám mây như lịch sử phát triển, các khái niệm, mô hình liên quan đến điện toán đám mây, những lợi ích và thách thức mà điện toán đám mây mang lại cho người dùng. Chương hai sẽ đi sâu vào phân tích các đặc trưng, mô hình và khái niệm nền tảng trong điện toán đám mây. Chương ba sẽ xem xét những công nghệ nền tảng để cho ra đời điện toán đám mây. Mỗi công nghệ sẽ được đề cập đến mức độ đóng góp của chúng vào điện toán đám mây. Chương bốn sẽ xem xét những cơ chế nền tảng, những khối xây dựng (building block) mà dựa trên đó các đám mây được xây nền. Chương năm sẽ giới thiệu một loạt các cơ chế chức năng cần phải xây dựng để đảm bảo sự vận hành hiệu quả của một đám mây. Chương sáu sẽ tập trung về các cơ chế, giải pháp quản lý đám mây giúp cho nhà quản trị kiểm soát được các dịch vụ cung cấp cho người sử dụng. Chương bảy sẽ thảo luận về những vấn đề liên quan đến an toàn và an ninh cho dữ liệu, dịch vụ và các tài nguyên cung cấp bởi đám mây. Cuối cùng là chương tám, nơi sẽ giới thiệu các nền tảng và đám mây phổ biến cùng với cách thức khai thác dịch vụ cung cấp bởi các đám mây này.

Về cách sử dụng giáo trình cho các khóa học, giáo trình được thiết kế với dự kiến thời lượng cho phần lý thuyết 30 tiết (hai tín chỉ) và phần thực hành 30 tiết (một tín chỉ). Phần lý thuyết sẽ bao gồm các nội dung từ chương một đến chương bảy. Phần thực hành chủ yếu giúp người học khai thác được các dịch vụ đám mây được giới thiệu trong chương tám. Chẳng hạn, nội dung thực hành gồm có hai phần: phần thực hành về quản trị đám mây riêng cung cấp dịch vụ hạ tầng IaaS dựa trên OpenStack hay trên đám mây công cộng của Amazon và phần thực hành liên quan đến tiến trình xây dựng và triển khai một ứng dụng nền web lên đám mây cung cấp dịch vụ nền tảng PaaS của các đám mây công cộng như Heroku, Google Cloud, Azure.

Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong quá trình biên soạn, về mặt nội dung quyển giáo trình cũng chưa thể cung cấp đầy đủ tất cả các vấn đề liên quan đến công nghệ điện toán đám mây. Quá trình biên soạn chắc chắn vẫn còn một số chủ đề chưa chi tiết. Nhóm biên soạn rất mong nhận được ý kiến đóng góp của tất cả các độc giả để giúp nhóm biên soạn hoàn thiện hơn nội dung của giáo trình.

Thay mặt nhóm biên soạn, chân thành cám ơn tất cả các độc giả đã đón nhận và ủng hộ cho quyển sách giáo trình này.